Twierdza Samuela

Warte objazdu

Dolina między Belasicą a Ograzhdenem jest wąska, a w lipcu 1014 roku Samuel ją zablokował. Bazyli II przeprowadził oddział przez ramię góry, wziął zaporę od tyłu i armia bułgarska została zniszczona — po czym, jak piszą kronikarze bizantyjscy, jeńców oślepiono i odesłano do domu. Park-muzeum pochodzi z 1982 roku i jest, szczerze mówiąc, tyleż pomnikiem, co muzeum; sensem jest ziemia, na której stoi.

Opis

Tło

Kleidion znaczy „klucz” i to samo znaczy Klyuch, wieś przy drodze. Przełęcz, którą ta nazwa określa, to szczelina, w której Strumeshnitsa przecina pas między Belasicą a Ograzhdenem — oczywista droga z doliny Strumy do Macedonii, a więc droga, którą Bazyli II musiał pójść. Samuel ją ufortyfikował. 29 lipca 1014 roku bizantyjski oddział obszedł pozycję górą i spadł na obrońców z góry, a bułgarska linia pękła.

To, co stało się potem, zna w Bułgarii każdy. Kronikarze zapisują, że Bazyli kazał oślepić wziętych do niewoli żołnierzy, zostawiając co setnemu jedno oko, by poprowadził resztę do domu, i że Samuel umarł w ciągu kilku miesięcy od zobaczenia, jak wracają. Współcześni historycy odnoszą się sceptycznie do arytmetyki — czternaście czy piętnaście tysięcy to liczba kronikarska, a nie wynik liczenia — ale państwo nie podniosło się po tej kampanii i cztery lata później zostało wchłonięte przez Bizancjum.

Stanowisko urządzono jako narodowy park-muzeum w 1982 roku, w pewnym siebie monumentalnym stylu tamtej dekady: Samuel z brązu, budynek wystawowy, centrum dla zwiedzających. Leży około szesnastu kilometrów na zachód od Petricha, przy drodze w stronę przejścia w Zlatarevie. Warto przyjechać tyleż dla krajobrazu, co dla ekspozycji — stąd, z góry, da się odczytać teren i zobaczyć, dlaczego armia wybrałaby na obronę właśnie tę szczelinę.