Synagoga w Płowdiwie

Warte objazdu

Synagoga Zion to jedna z niewielu zachowanych na Bałkanach synagog wzniesionych na osmańskim planie, i z zewnątrz jest niemal niewidoczna — prosty blok na podwórzu za linią zabudowy ulicy, nic jej nie zdradza. W środku jest kwadratowe pomieszczenie o boku około dwunastu metrów, pomalowane w błękity i zielenie z geometrycznymi pasami, sufit usiany gwiazdami i wenecki żyrandol ze szkła zwisający pośrodku. Wciąż czynna, a godziny otwarcia są nieregularne.

Opis

Tło

Dzielnica żydowska Płowdiwu nazywała się za Osmanów Orta Mezar, a tutejsza społeczność była sefardyjska. Obecna synagoga powstała w latach 1886–1887 na miejscu wcześniejszej, tuż po wyzwoleniu — jako jedna z pierwszych zbudowanych w nowym państwie — i została rozbudowana w 1922 roku, gdy gmina była największa.

Plan jest osmański: kwadratowe pomieszczenie zamiast bazyliki, o boku około dwunastu metrów, z bimą pośrodku. Powodem, dla którego warto wejść do środka, jest wystrój. Ściany i sufit pokrywają niebiesko-zielone zdobienia geometryczne zamiast postaci, sufit to pole gwiazd, a pośrodku wisi wenecki żyrandol ze szkła. To, co widać dzisiaj, w dużej mierze zawdzięcza się renowacji ukończonej w 2003 roku, po dekadach, w których budynek mocno niszczał.

Społeczność żydowska w Płowdiwie liczy dziś kilkaset osób. Synagoga wciąż funkcjonuje, co jest głównym powodem, dla którego dostęp nie jest ujęty w stały grafik — nie ma kasy biletowej ani wywieszonego rozkładu, na którym dałoby się polegać. Warto zapytać w biurze gminy żydowskiej albo spróbować w środku przedpołudnia w dzień powszedni, licząc się z tym, że brama może być zamknięta. Wejście prowadzi przez podwórze i łatwo je minąć, nie zauważywszy.