Muzeum Domostw Neolitycznych

Warte objazdu

Dom z początku VI tysiąclecia p.n.e., stojący tam, gdzie go zbudowano, z garnkami, zasiekami na zboże i piecami wciąż na swoich miejscach. Przetrwał dlatego, że się spalił: ogień wypalił gliniane ściany i zapieczętował wszystko pod zawaliskiem. Jedna sala, pół godziny i mniej więcej tak bezpośrednie spojrzenie na życie wczesnych rolników, jakie Europa w ogóle oferuje.

Opis

Tło

Domostwa wyszły na jaw w 1969 roku podczas ratowniczych wykopalisk w Starej Zagorze i zamiast je wydobywać, archeolodzy postawili nad tym miejscem zadaszenie i zostawili je in situ. Muzeum otwarto wokół nich dekadę później. Większy dom miał dwie kondygnacje — mniej więcej dziesięć na sześć metrów i około siedmiu metrów do kalenicy — zbudowany z wbitych w ziemię kołków, przeplecionych witkami i otynkowanych gliną z sieczką. Jak na tamten okres to zwyczajna konstrukcja. Niezwyczajne jest to, że wciąż tu stoi.

Powodem jest pożar, który go zniszczył. Dom z plecionki i gliny, który butwieje, zostawia po sobie dołki posłupowe; taki, który płonie, zamienia ściany w wypaloną ceramikę i zrzuca dach na zawartość, a ta leży potem pod gruzem nienaruszona. Inwentarz przetrwał więc razem z budynkiem: jakieś sześćdziesiąt naczyń, ręczne żarna do mielenia ziarna, zasieki, piece i trzy gliniane kolumny z wymodelowanymi byczymi rogami, które na pewno nie były sprzętem domowym. Tell w Starej Zagorze był zamieszkany mniej więcej bez przerwy od schyłku VII tysiąclecia p.n.e., a to jest jeden jego moment, zamrożony.

To małe muzeum i nie próbuje udawać czegoś więcej. W sali w piwnicy stoi prehistoryczna ceramika, figurki i ozdoby z szerszego regionu. Warto przeznaczyć pół godziny i traktować to jako przystanek w obrębie Starej Zagory, a nie cel sam w sobie.