Monaster Świętego Jana Rylskiego

Warte objazdu

Jeśli ma się zobaczyć tylko jeden monaster w Bułgarii, to właśnie tutaj ma to największy sens: czarno-białe arkady, malowany przedsionek i góry stojące nad tym wszystkim tłumaczą w jakieś dziesięć sekund, dlaczego te miejsca tyle znaczyły. Warto dotrzeć przed autokarami z Sofii — pierwsze światło na dziedzińcu jest tu całym sensem.

Opis

Tło

W X wieku w jaskini w tych górach zamieszkał pustelnik Jan Rylski; monaster wyrósł wokół jego uczniów, a nie wokół niego samego. To, w co wchodzi się dzisiaj, jest niemal w całości dziewiętnastowieczne — pożar z 1833 roku zniszczył prawie wszystko, a odbudowa stała się ogólnonarodowym przedsięwzięciem bułgarskiego odrodzenia narodowego, opłaconym z darowizn z całego kraju.

Jeden element przetrwał: wieża Hrelya z 1335 roku, przysadzisty kamienny donżon pośrodku dziedzińca, wzniesiony wtedy, gdy miejscowy możnowładca potrzebował miejsca, w którym da się przetrwać oblężenie. Reszta — pasiaste arkady, pięćset fresków w przedsionku, rzeźbiony ikonostas — pochodzi z lat trzydziestych i czterdziestych XIX wieku, a znaczną część malowideł przypisuje się Zahariemu Zografowi i jego kręgowi.

Rola monasteru nigdy nie była wyłącznie religijna. Przez stulecia osmańskie działał jako skarbiec rękopisów, pisma i języka w czasach, gdy nie istniało państwo bułgarskie, które mogłoby ich strzec.