Cmentarz żydowski w Karnobat

Warte objazdu

Około pięćdziesiąt dekarów zbocza za Karnobat, kryjące blisko tysiąc marmurowych i kamiennych nagrobków, z inskrypcjami po hebrajsku, w ladino, po francusku, niemiecku i bułgarsku. Najstarszy odczytany datowany jest na 1598 rok. Miejskie muzeum opisuje ten cmentarz jako jedną z najważniejszych dużych średniowiecznych nekropolii na Bałkanach i jeden z najwcześniejszych cmentarzy sefardyjskich. Niemal nikt tu nie przyjeżdża.

Opis

Tło

Sefardyjczycy wygnani z Hiszpanii w 1492 roku dotarli na Bałkany osmańskie w ciągu jednego pokolenia, a Karnobat było jednym z miejsc, w których się osiedlili. Nekropolia rosła przez cztery stulecia, a ostatnie systematyczne badania przeprowadził zespół naukowców w latach 1991–1995. Nie wszystkie groby zostały spisane i nie wszystkie epitafia odczytane.

Największą wartość mają same kamienie. Większość to marmur sprowadzany z Malko Tarnovo, sto pięćdziesiąt kilometrów na południe, co jak na prowincjonalną społeczność było poważną deklaracją zamożności i determinacji. Najstarsze noszą rzeźbione symbole wskazujące płeć, wykształcenie lub zawód pochowanej osoby: kałamarz i pióro, igłę, nożyczki, pas, klamry, kwiaty. Ich odczytanie to krótki kurs o tym, kim byli żydowscy mieszkańcy miasta.

Stan cmentarza jest taki, jakiego można się spodziewać po nieopłacanym z niczyjego budżetu miejscu, którym nie ma się już kto zaopiekować: przewrócone nagrobki, wysoka trawa, brak ścieżek i tablic informacyjnych. Warto przyjechać wczesną wiosną lub późną jesienią, założyć solidne buty i zachowywać się tak, jak na każdym cmentarzu. Przed wizytą warto zapytać w miejskim muzeum, które opiekuje się tym miejscem razem z wieżą zegarową, hamamem i starym meczetem — mieści się ono przy ulicy Aleksiego Neyczewa i otwiera po wcześniejszym umówieniu, podczas gdy jego dom-muzeum przy ulicy Dimityra Polyanova ma zwykłe godziny otwarcia w dni robocze.