Cerkiew Świętych Czterdziestu Męczenników

Warte objazdu

To coś najbliższego narodowemu relikwiarzowi, co Bułgaria ma, a jest to mały, niski, łatwy do przeoczenia budynek u stóp Tsarevets. W środku stoją trzy kamienne kolumny z inskrypcjami — dwie z IX wieku po grecku, sprowadzone tu celowo, i własna Iwana Asena II po bułgarsku — oraz groby średniowiecznej dynastii, która je tam umieściła. Dwadzieścia minut, jeśli czyta się kolumny; dziesięć, jeśli nie.

Opis

Tło

Iwan Asen II wzniósł tę cerkiew po bitwie pod Klokotnitsą w marcu 1230 roku, w której rozbił władcę Epiru i uczynił Tyrnowo dominującą siłą na Bałkanach. Sam upamiętnił to zwycięstwo inskrypcją wykutą na kolumnie, która wciąż stoi w środku. Obok ustawił dwa starsze kamienie, sprowadzone tu celowo: kolumnę chana Omurtaga z IX wieku, której inskrypcja opisuje pałac nad Dunajem, po czym gwałtownie przechodzi do tego, jak krótkie jest życie, choćby najwspanialsze; oraz kamień graniczny z czasów panowania Kruma. O to właśnie chodziło: zebrać w jednej sali trzy stulecia bułgarskich władców.

Drugim powodem, by tu przyjść, są groby. Pochówek znaleziony tu w XX wieku jest powszechnie identyfikowany jako Kałojan, zabity pod Tesalonikami w 1207 roku, a uważa się też, że cerkiew mieści groby Iwana Asena II i jego żony Anny-Marii. Dla kraju, którego średniowieczne państwo wymazano na pięćset lat, posiadanie ciał i pisma w tym samym budynku znaczy więcej niż architektura.

Do tego dochodzi druga warstwa: 22 września 1908 roku odczytano tu proklamację kończącą formalną zależność Bułgarii od sułtana i dlatego ta data i ta cerkiew są ze sobą związane w każdym szkolnym podręczniku. Sam budynek był wielokrotnie przebudowywany, adaptowany, niszczony i odnawiany, więc nie należy spodziewać się trzynastowiecznej substancji wszędzie, gdzie padnie wzrok. Kolumny są prawdziwe.