Gorno Gradishte

Warte objazdu

Na wschód od wsi Debelt, na wyżej położonym terenie, leży osobno wpisana do rejestru osada antyczna i średniowieczna zwana Gorno Gradishte — górny gród. Od 1965 roku ma status zabytku o znaczeniu narodowym i nie ma na nim nic: żadnej tablicy, żadnej ścieżki, żadnych objaśnień. Te dwadzieścia minut warto poświęcić tylko wtedy, gdy jest się już w Deultum i chce się zobaczyć całość układu tego miejsca.

Opis

Tło

W Debelt są trzy odrębne stanowiska wpisane jako zabytki o znaczeniu narodowym, wszystkie ogłoszone w 1965 roku, a do tego rezerwat samego starożytnego miasta. Gorno Gradishte to wyższy z dwóch punktów obronnych, na wschód od wsi; Dolno Gradishte, dolny gród, leży w jej obrębie; a pięć czy sześć kilometrów na południowy zachód biegnie starobułgarski wał zwany Erkesia. Wcześniejszy wpis, dotyczący stanowiska opisanego jako gród przy Ekezli-Debelt, pochodzi z 1927 roku.

Ta kolejność mówi, że była to pozycja obronna długo przed rzymską kolonią i długo po niej. Tracka osada Develt poprzedzała Deultum; bizantyńskie umocnienia wzniesiono na rzymskim mieście; a od IX wieku Debelt był posterunkiem granicznym pierwszego państwa bułgarskiego, z wałem Erkesia biegnącym stąd na zachód i rzeką Sredetska jako linią między Bułgarią a Bizancjum.

Na miejscu jest trawa, zarośla, trochę obrobionego kamienia i widok na nieckę Mandry. Nikt nie prowadził tu systematycznych wykopalisk i nikt nie ma pieniędzy, by to udostępnić. W przewodniku znalazło się dlatego, że zwiedzający stojący w rezerwacie Deultum może zasadnie zastanawiać się, czym jest wzgórze na wschodzie, oraz dlatego, że samo nagromadzenie wpisanych stanowisk w jednej małej wsi jest faktem ciekawym. Warto przyjść wiosną, zanim wszystko zarośnie, i potraktować to jako spacer.