Cerkiew św. Jana Aliturgetos

Warte objazdu

Aliturgetos to szczytowe osiągnięcie stylu nesebyrskiego i ruina. XIV wiek, plan krzyżowy, osiemnaście i pół metra na dziesięć, cztery pary kolumn, które kiedyś dźwigały kopułę, i wschodnia elewacja z białego kamienia i czerwonej cegły ułożonych we wzory przypominające haft. Każda fasada jest zbudowana inaczej. Trzęsienie ziemi z 1913 roku zabrało dach i nigdy go nie odtworzono. Wstęp nic nie kosztuje, a cerkiew stoi nad portem.

Opis

Tło

Nazwa znaczy „niekonsekrowana”, a zwykle tłumaczy się ją tym, że nigdy nie odprawiono tu liturgii, choć nikt nie umie powiedzieć dlaczego. Pewne jest to, że powstała w momencie, gdy murarze z tego wybrzeża byli najbardziej pomysłowi, i że potraktowali ściany jak pole do wzorów: naprzemienne warstwy ciosanego wapienia i cegły, ceramiczne talerze wpuszczone w mur oraz motywy siatki, szachownicy, słońca i plecionki rozrysowane w tympanonach ślepych arkad.

Wschodnia fasada, z trzema absydami, niszami i smukłymi łukami, zachowała się najlepiej i to przed nią warto stanąć. Są tam kamienne rzeźby z ornamentem roślinnym, formy zaczerpnięte z morza i postacie ludzkie, a nad nimi girlandy z glinianych mis i czworoliści.

Trzęsienie ziemi z 1913 roku poważnie uszkodziło całe wybrzeże, a w Nesebyrze najmocniej ucierpiał właśnie ten budynek. Została otwarta skorupa, w której arkadowanie wciąż daje się odczytać. Stoi nad portem, obok amfiteatru pod gołym niebem przy ulicy Ribarska, nieco poza głównym obiegiem, przez co bywa pusta wtedy, gdy cerkwie w centrum pełne są ludzi. Późne popołudnie, kiedy słońce od południowego zachodu wychodzi na wschodnią elewację, to moment, w którym ceglany wątek robi to, do czego został stworzony.