Cerkiew Chrystusa Pantokratora

Warte objazdu

Pantokrator to zdjęcie, które każdy przywozi z Nesebyru, i słusznie. Z trzynastego lub czternastego wieku, szesnaście na niecałe siedem metrów, z trzema profilowanymi apsydami, dzwonnicą nad narteksem i fasadami zdobionymi wysokimi ślepymi arkadami, rzędami szkliwionych ceramicznych krążków i czterolistnych kwiatów, oraz ceglanym fryzem swastykowym biegnącym nad wschodnią częścią budowli. Warto patrzeć na zewnątrz; wnętrze jest w większości gołe.

Opis

Tło

Plan jest prostokątny, z dwojgiem drzwi, od południa i zachodu, oraz czterema kolumnami w nawie, które niegdyś dźwigały dziś już nieistniejącą kopułę. Kamienne schody wbudowane w ścianę między nawą a narteksem prowadziły do prostokątnej dzwonnicy. Pod posadzką narteksu znajduje się średniowieczny grobowiec. Tambur jest bogato zdobiony i przebity ośmioma łukowymi oknami.

To, co czyni ten budynek wyjątkowym, to jego powierzchnia. Późne cerkwie Nesebyru to szczyt bałkańskiego stylu, który traktuje ścianę jak coś do haftowania: naprzemienne pasy białego kamienia i czerwonej cegły, ślepe arkady, których tympanony wypełnia zygzak i szachownica, oraz szkliwione ceramiczne krążki wmurowane tak, by całość łapała światło. Fryz swastykowy nad apsydami to motyw solarny i nie ma nic wspólnego z dwudziestym wiekiem.

We wnętrzu zachowały się tylko ślady oryginalnych malowideł, a przestrzeń wykorzystywana jest na wystawy — ostatnio ekspozycję osiemnastu map Nesebyru i zatoki od czwartego do dziewiętnastego wieku. Ta wystawa opisywana jest jako czynna codziennie do końca października, ale sama cerkiew nie figuruje ani w cenniku muzeum, ani w jego opublikowanych godzinach otwarcia, więc lepiej zapytać w Muzeum Archeologicznym, niż liczyć, że zastanie się ją otwartą. Stoi przy ulicy Mitropolitskiej, pośrodku starego miasta, na trasie, którą przechodzi każdy.