Cerkiew w Boyanie

Warte objazdu

Freski z 1259 roku pokazują indywidualne twarze o indywidualnych wyrazach — realizm, który Europa Zachodnia zwykle przypisuje dopiero wczesnemu renesansowi, namalowany przez anonimowego mistrza na obrzeżach Sofii. Do środka wchodzi się tylko na kilka minut, i to z dobrego powodu, ale mimo to warto tu przyjechać. Dziewięć osób naraz, dziesięć minut, dziesięć euro — warto przeliczyć sobie te liczby, zanim się przyjedzie.

Opis

Tło

Budynek to trzy złączone ze sobą cerkwie. Niewielka wschodnia komora powstała na przełomie dziesiątego i jedenastego wieku; dwupiętrową dobudówkę dodał w połowie trzynastego wieku miejscowy namiestnik, sebastokrator Kalojan, wraz z żoną Desisławą; prostszą część zachodnią dostawiono dużo później. Całość byłaby z zewnątrz niczym niewyróżniającym się, gdyby nie to, co skrywa w środku.

W środku jest warstwa z 1259 roku: osiemdziesiąt dziewięć scen i dwieście czterdzieści postaci, w tym sami Kalojan i Desisława, ofiarowujący model swojej cerkwi. To właśnie twarze są powodem, dla którego ludzie tu przyjeżdżają. Nie są to typowe, wystandaryzowane bizantyjskie oblicza — to konkretne osoby, o konkretnych wyrazach twarzy, modelowane światłem i cieniem, namalowane pół wieku przed kaplicą Scrovegnich Giotta. Nikt nie wie, kto to zrobił.

Cerkiew zamknięto na prace konserwatorskie w 1954 roku i w pełni otwarto ponownie dopiero w 2008. Dziś kontrolowane jest powietrze wewnątrz, dlatego wchodzi się dziewięcioosobowymi grupami na dziesięć minut, po czym trzeba wyjść. To krótka wizyta jak na tę cenę, a górna kaplica jest obecnie zamknięta z powodu dalszych prac konserwatorskich. Warto przeczytać o freskach przed przyjazdem — na miejscu nie starczy czasu, by je sobie samodzielnie rozszyfrować.