Bazylika Matki Bożej Eleusy, Nesebyr

Warte objazdu

Najwyraźniejszy w Bułgarii dowód na to, że poziom morza się podniósł. Eleusa była trójnawową bazyliką z VI wieku, dwadzieścia osiem na osiemnaście metrów, a jej północna część i fragment nawy głównej znajdują się dziś pod wodą. To, co zostało, stoi na północnym brzegu półwyspu obok kamiennego wiatraka, bezpłatnie i bez ogrodzenia. Warto przyjść o pierwszym brzasku, gdy woda jest gładka i widać resztę.

Opis

Tło

Bazylika miała trzy absydy i narteks, a obie nawy boczne mniejsze absydy zwrócone na północ i południe — trójdzielne zamknięcie wschodnie, które muzeum porównuje do Hagia Sophia w centrum miasta, z różnicą w postaci owej potrojonej absydy. Wykopaliska rozpoczęto w 1920 roku, a pozostałości częściowo zrekonstruowano.

Źródła pisane wspominają ją do XIV wieku, kiedy wchodziła już w skład zespołu monasterskiego. Jej ikonę Bogurodzicy Eleusy — Matki Bożej Czułej — kazał pokryć srebrem car Iwan Aleksander, co mówi coś o randze tego domu zakonnego.

Zapadnięcie nie wygląda dramatycznie i wymaga odpowiednich warunków: spokojnej wody, niskiego słońca, bezwietrznej pogody. Idealny jest wczesny ranek we wrześniu. Od zachowanych murów można prześledzić linie ścian ciągnące się dalej w płyciznę i skala tego, co znikło, staje się oczywista. Stanowisko jest nieogrodzone, przy nadmorskiej ścieżce wokół północnego skraju, a stojący obok kamienny wiatrak też wart jest tych dwóch minut — walec z łamanego kamienia, z dębowymi schodami w środku i kamieniami młyńskimi wciąż na swoim miejscu na trzeciej kondygnacji.