Stara Płanina

Warte objazdu

Pięćset trzydzieści kilometrów gór na całej szerokości kraju, od granicy z Serbią po klif nad Morzem Czarnym przy przylądku Emine. To miejsce, które raczej wielokrotnie się przekracza, niż odwiedza — decyduje ono o pogodzie, przełęczach i historii po obu swoich stronach. Aby poznać je naprawdę, warto przejechać jedną z przełęczy albo przejść pieszo fragment szlaku biegnącego grzbietem.

Opis

Tło

Stara Płanina znaczy „stara góra”, a starożytni nazywali ją Haemus; późniejsza nazwa całego półwyspu wzięła się od tureckiego słowa oznaczającego pasmo górskie, odniesionego właśnie do tego łańcucha. Ciągnie się on mniej więcej z zachodu na wschód przez około 530 kilometrów, z Bułgarii po Serbię, osiągając 2 376 metrów na szczycie Botev, i dzieli kraj fizycznie i kulturowo — na północy nizina naddunajska z długimi, mroźnymi zimami, na południu niziny trackie i Dolina Róż.

Ta geografia sprawiła, że pasmo stało się linią, wzdłuż której rozstrzygało się wszystko. Przełęcze — Shipka, Beklemeto, Vratnik, Zlatitsa — to miejsca, gdzie zatrzymywano armie i którymi do dziś z trudem przeciska się sieć drogowa. W lasach ukrywali się hajducy. Obrona Shipki w 1877 roku, powstanie w okolicznych wsiach w 1876 roku, oddziały partyzanckie w latach 40. XX wieku — wciąż te same grzbiety, w kółko.

Dla turysty pasmo dzieli się na wygodne odcinki. Część środkowa jest najwyższa i najlepiej chroniona — leży w Parku Narodowym Centralny Bałkan. Zachodni kraniec, w okolicach Vratsy i wąwozu rzeki Iskar, to wapienie i jaskinie. Wschodni kraniec spłaszcza się i wybiega ku morzu. Całym grzbietem biegnie szlak Kom–Emine, część europejskiego szlaku E3 — klasyczna, długa bułgarska trasa piesza, która większości zajmuje od trzech do czterech tygodni. Wzdłuż niej, mniej więcej co dzień drogi, stoją chiże — strzeżone schroniska górskie. Nie trzeba przechodzić całości — dwudniowy odcinek grani z noclegiem w schronisku to najtańszy sposób, by zrozumieć kształt tego kraju.