Aytoska planina

Warte objazdu

Góra Aytoska to ostatnie niskie wzniesienie wschodniej Stara Płanina przed niziną: dwadzieścia pięć kilometrów długości, piętnaście do osiemnastu szerokości, i czterysta osiemdziesiąt cztery metry w najwyższym punkcie. Nie ma tu właściwie żadnych znakowanych szlaków ani infrastruktury turystycznej. To godzina drogi od Burgas, i to miejsce, do którego jedzie się po leśny spacer, na którym nie spotka się nikogo.

Opis

Tło

Pasmo ciągnie się ze wschodu na zachód na północ od Aytos, dając początek rzekom Acheloy i Aytoska. Jego najwyższym punktem jest Karatepe, czterysta osiemdziesiąt cztery i pół metra; część południowa kończy się na Kapaklii, czterysta dwadzieścia cztery metry. Nad wsią Medovo stoi schronisko o nazwie Gorska Sreshta.

Przez przełęcz biegnie droga trzeciej klasy nr 208, licząca czterdzieści pięć kilometrów między niziną Aytos a drogą na Provadię, z siodłem przełęczy na wysokości około trzystu dziewięćdziesięciu metrów — choć źródła są niezgodne i jedno podaje trzysta pięćdziesiąt. Droga jest przejezdna przez cały rok poza okresami obfitych opadów śniegu, a od 2021 roku zamknięta jest dla ruchu tranzytowego pojazdów powyżej dwunastu ton; te korzystają zamiast tego z przełęczy Rish. Na siodle przełęczy rośnie bułgarski endemit — wyka ajtoska.

W tych wzgórzach jest archeologia, i żadna z niej nie jest w żaden sposób udostępniona. Dwa kilometry na północny zachód od Aytos, na szczycie wzgórza o tej samej nazwie, leży późnoantyczna i średniowieczna twierdza Hisarya; w pobliżu znajduje się starożytny zbiornik wodny; a dwa kilometry na wschód, na odosobnionej skale, znajdują się wykute w skale jednokomorowe tłocznie wina. Wszystkie figurują w rejestrze narodowym. Czego tu nie ma, to parku przyrody, dyrekcji, sieci znakowanych szlaków ani miejsca, gdzie kupić wodę. Warto potraktować to jako ćwiczenie z orientacji w przyjemnym dębowym lesie, i najlepiej wybrać się tu wiosną.