Η Μήτρα

Αξίζει μια παράκαμψη

Μια φυσική σχισμή σε βράχο πάνω από τον Άρντα, βάθους δεκαέξι μέτρων, την οποία κάποιος στην προϊστορία επέκτεινε κατά άλλα έξι και της έδωσε σκόπιμα σχήμα. Στο βάθος υπάρχει λαξευμένος βωμός. Γύρω στο μεσοχείμωνο, με τον ήλιο αρκετά χαμηλά, φως περνά από άνοιγμα στην οροφή και τον φτάνει. Ό,τι κι αν πιστεύετε για την ερμηνεία, η λάξευση είναι σαφής, και η ανάβαση — περίπου μία ώρα, με σκαρφάλωμα στο τέλος — είναι μέρος της.

Ιστορία

Ιστορικό

Ο χώρος βρίσκεται στους βράχους Τανγκαρντάκ Κάγια, περίπου δώδεκα χιλιόμετρα βορειοδυτικά του Κάρτζαλι, κοντά στο χωριό Ιλίνιτσα. Γιδοβοσκοί τον έδειξαν σε έναν ντόπιο δάσκαλο το 1994· ο αρχαιολόγος Νικολάι Οφτσάροφ τον τεκμηρίωσε το 2002. Η χρονολόγηση είναι χαλαρή — κάπου ανάμεσα στη χαλκολιθική εποχή και το τέλος της εποχής του Χαλκού — επειδή δεν υπάρχει σχεδόν τίποτα για να χρονολογηθεί. Αυτό που υπάρχει είναι ο ίδιος ο βράχος.

Το άνοιγμα έχει ύψος περίπου τρία μέτρα και πλάτος δυόμισι, και η σχισμή πίσω του μπαίνει είκοσι δύο μέτρα μέσα στον βράχο. Τα πρώτα δεκαέξι είναι φυσικό καρστ· τα τελευταία έξι λαξεύτηκαν με το χέρι, στενεύοντας σε έναν σκαλιστό βωμό στο τέρμα. Νερό στάζει συνεχώς στους τοίχους. Η μορφή δεν είναι διφορούμενη και ούτε, απ' ό,τι φαίνεται, η πρόθεση: διαβάζεται ως ιερό σχηματισμένο σαν σώμα, και η καθιερωμένη ερμηνεία είναι μια λατρεία γονιμότητας δεμένη με τον ήλιο.

Το κομμάτι για το οποίο γράφεται περισσότερο είναι το φως. Γύρω στο μεσημέρι τις εβδομάδες κοντά στο χειμερινό ηλιοστάσιο, όταν ο ήλιος βρίσκεται χαμηλότερα, μια δέσμη περνά από ένα κενό στην οροφή της σχισμής και ταξιδεύει κατά μήκος του δαπέδου προς τον βωμό. Είναι πραγματικό φαινόμενο και όχι ιστορία — αν και εξαρτάται από τον καθαρό καιρό, και από το να βρίσκεστε εκεί τον Δεκέμβριο και όχι τον Αύγουστο. Το μονοπάτι από τον δρόμο είναι σημασμένο και έχει καταφύγια κατά μήκος του. Υπολογίστε μία ώρα για την ανάβαση, και απολύτως τίποτα στην κορυφή.