Μουσείο Νεολιθικών Κατοικιών

Αξίζει μια παράκαμψη

Ένα σπίτι από την αρχή της έκτης χιλιετίας π.Χ., που στέκεται εκεί όπου χτίστηκε, με τα αγγεία, τα σιλό του σιταριού και τους φούρνους του ακόμη στη θέση τους. Επιβίωσε επειδή κάηκε: η φωτιά έψησε τους πήλινους τοίχους και σφράγισε τα πάντα κάτω από την κατάρρευση. Ένα δωμάτιο, μισή ώρα, και περίπου η πιο άμεση ματιά στην πρώιμη αγροτική ζωή που προσφέρει η Ευρώπη.

Ιστορία

Ιστορικό

Οι κατοικίες ήρθαν στο φως το 1969 σε σωστική ανασκαφή στη Στάρα Ζαγκόρα και, αντί να τις σηκώσουν, οι αρχαιολόγοι έχτισαν στέγαστρο πάνω από το σημείο και τις άφησαν κατά χώραν. Το μουσείο άνοιξε γύρω τους μια δεκαετία αργότερα. Το μεγαλύτερο σπίτι είχε δύο ορόφους — περίπου δέκα μέτρα επί έξι, και περίπου επτά μέτρα ως τον κορφιά — χτισμένο από πασσάλους μπηγμένους στο έδαφος, πλεγμένο με βέργες και επιχρισμένο με πηλό και ψιλοκομμένο άχυρο. Αυτή είναι συνηθισμένη κατασκευή για την εποχή. Αυτό που δεν είναι συνηθισμένο είναι ότι βρίσκεται ακόμη εδώ.

Ο λόγος είναι η φωτιά που το κατέστρεψε. Ένα πλινθόπηκτο σπίτι που σαπίζει αφήνει λάκκους πασσάλων· ένα που καίγεται μετατρέπει τους τοίχους του σε ψημένη κεραμική και ρίχνει τη στέγη πάνω στο περιεχόμενο, το οποίο μετά μένει κάτω από τα μπάζα ανενόχλητο. Έτσι το περιεχόμενο επιβίωσε μαζί με το κτίσμα: κάπου εξήντα αγγεία, χειρόμυλοι για το άλεσμα του σιταριού, αποθηκευτικά σιλό, φούρνοι, και τρεις πήλινοι κίονες πλασμένοι με κέρατα ταύρου που σαφώς δεν ήταν οικιακός εξοπλισμός. Η τούμπα της Στάρα Ζαγκόρα κατοικούνταν λίγο-πολύ αδιάλειπτα από την ύστερη έβδομη χιλιετία π.Χ. και μετά, και αυτή είναι μια στιγμή της, παγωμένη.

Είναι μικρό μουσείο και δεν επιχειρεί να είναι κάτι παραπάνω από αυτό που είναι. Μια αίθουσα στο υπόγειο φιλοξενεί προϊστορική κεραμική, ειδώλια και κοσμήματα από την ευρύτερη περιοχή. Υπολογίστε μισή ώρα και δείτε το ως στάση μέσα στη Στάρα Ζαγκόρα και όχι ως προορισμό από μόνο του.