Ναός των Αγίων Σαράντα Μαρτύρων

Αξίζει μια παράκαμψη

Αυτό είναι το πλησιέστερο πράγμα σε εθνική λειψανοθήκη που έχει η Βουλγαρία, και είναι ένα μικρό, χαμηλό, εύκολα προσπερασμένο κτίριο στους πρόποδες του Τσάρεβετς. Μέσα υπάρχουν τρεις ενεπίγραφοι λίθινοι κίονες — δύο του 9ου αιώνα στα ελληνικά, φερμένοι εδώ σκόπιμα, και εκείνος του ίδιου του Ιβάν Ασέν Β΄ στα βουλγαρικά — και οι τάφοι της μεσαιωνικής δυναστείας που τους έβαλε εκεί. Είκοσι λεπτά, αν διαβάσετε τους κίονες· δέκα αν όχι.

Ιστορία

Ιστορικό

Ο Ιβάν Ασέν Β΄ έχτισε τον ναό μετά τη μάχη της Κλοκότνιτσα τον Μάρτιο του 1230, όπου συνέτριψε τον ηγεμόνα της Ηπείρου και έκανε το Τάρνοβο την κυρίαρχη δύναμη στα Βαλκάνια. Κατέγραψε ο ίδιος τη νίκη, λαξευμένη σε έναν κίονα που στέκεται ακόμη μέσα. Δίπλα του έστησε δύο παλαιότερες στήλες που είχε φέρει σκόπιμα: έναν κίονα του χαν Ομουρτάγ από τον 9ο αιώνα, με επιγραφή που περιγράφει ένα ανάκτορο στον Δούναβη και μετά στρέφεται, απότομα, στη βραχύτητα της ζωής, όσο μεγαλειώδης κι αν είναι· και έναν οριοδείκτη από τη βασιλεία του Κρουμ. Το να τοποθετήσει τρεις αιώνες βουλγαρικών ηγεμόνων σε ένα δωμάτιο ήταν το ζητούμενο.

Οι τάφοι είναι ο άλλος λόγος να έρθετε. Μια ταφή που βρέθηκε εδώ τον 20ό αιώνα ταυτίζεται γενικά με τον Καλογιάν, που σκοτώθηκε έξω από τη Θεσσαλονίκη το 1207, και ο ναός θεωρείται επίσης ότι φυλάσσει τον Ιβάν Ασέν Β΄ και τη σύζυγό του Άννα-Μαρία. Για μια χώρα της οποίας το μεσαιωνικό κράτος σβήστηκε επί πεντακόσια χρόνια, το να έχεις τα σώματα και τον γραπτό λόγο στο ίδιο κτίριο μετράει περισσότερο από την αρχιτεκτονική.

Και μετά ένα δεύτερο στρώμα: στις 22 Σεπτεμβρίου 1908 διαβάστηκε εδώ η προκήρυξη που τερμάτισε την τυπική υποταγή της Βουλγαρίας στον σουλτάνο, γι' αυτό και η ημερομηνία και αυτός ο ναός είναι δεμένα μαζί σε κάθε σχολικό βιβλίο. Το ίδιο το κτίριο έχει χτυπηθεί, μετατραπεί, καταστραφεί και αποκατασταθεί επανειλημμένα, οπότε μην περιμένετε υλικό του 13ου αιώνα παντού όπου κοιτάτε. Οι κίονες είναι το αυθεντικό.