Ναός των Αγίων Αρχαγγέλων Μιχαήλ και Γαβριήλ

Αξίζει μια παράκαμψη

Μια μικρή εκκλησία του 13ου αιώνα στην οδό Βενέρα, 13,9 μ. επί 5,3 μ., μονόκλιτη και σταυροειδής με νάρθηκα, διακοσμημένη με μια αυστηρότητα που ανταμείβει το προσεκτικό βλέμμα: τόξα υπογραμμισμένα με τριπλές σειρές πράσινων εφυαλωμένων κεραμικών πλακιδίων, και τα διάχωρα από κάτω γεμισμένα με μικρούς λίθους και ζευγαρωτά τούβλα σε διάταξη σκακιέρας. Ο τρούλος και το καμπαναριό έχουν χαθεί. Είναι δωρεάν και παίρνει δέκα λεπτά.

Ιστορία

Ιστορικό

Η εκκλησία είχε τρεις θύρες — μία στον βόρειο τοίχο κατευθείαν στον κυρίως ναό, δύο στον νάρθηκα — και τρεις μικρές πολύπλευρες αψίδες στο ανατολικό άκρο, διάτρητες από ανοίγματα. Ένας ορθογώνιος πύργος στεκόταν πάνω από τον νάρθηκα και η πρόσβαση σε αυτόν γινόταν, όπως και στον Παντοκράτορα, από πέτρινη σκάλα κρυμμένη μέσα στον δυτικό τοίχο. Και ο πύργος και ο τρούλος έχουν χαθεί· ό,τι απομένει είναι το σώμα του κτιρίου και το δέρμα του.

Το δέρμα είναι το ενδιαφέρον. Εκεί που ο Αλειτούργητος είναι εξωστρεφής, οι Αρχάγγελοι είναι πειθαρχημένοι: οι πράσινοι εφυαλωμένοι δίσκοι χρησιμοποιούνται ανά τρεις, το τούβλο τοποθετείται σε αυστηρό εναλλασσόμενο μοτίβο, και όλη η πρόσοψη διαβάζεται ως ελεγχόμενη άσκηση και όχι ως επίδειξη. Το να τα δείτε και τα δύο μέσα σε δέκα λεπτά το ένα από το άλλο είναι το καλύτερο σύντομο μάθημα πάνω στο ύφος που υπάρχει.

Το μουσείο τη χρονολογεί στον 13ο αιώνα στη σελίδα του για τα μνημεία και στον 14ο στη σελίδα της ιστορίας, και κανείς δεν το έχει ξεκαθαρίσει. Η εκκλησία είναι η τρίτη στάση στη διαδρομή «Πνευματικό Μονοπάτι» του δήμου, αλλά δεν περιλαμβάνεται στο σύστημα εισιτηρίων του μουσείου και δεν δημοσιεύονται ώρες λειτουργίας γι' αυτήν, οπότε υπολογίστε ότι θα τη δείτε απ' έξω. Αυτό δεν είναι μεγάλη απώλεια: το εσωτερικό είναι γυμνό, και το νόημα αυτών των κτιρίων ήταν πάντα αυτό που έδειχναν στον δρόμο.